Nevruz Bayramının Arifesi olan ‘’Baca Baca veya Uşak Bayramı Gününüz Kutlu Olsun…
Eskiden evlerin bacaları olduğu için bacadan sarkıtılan bir Şal'a(atkıya) Nevruz Bayramı payı bağlandığı için bu geleneğe "Baca Baca veya Uşak Bayramı Günü’’denilmektedir.
Nevruz Bayramı Arifesi yapılan bu kutlama geleneklerinin en canlı görüldüğü Kars, Iğdır ve yöresinde bu günde kapı dinleme,baca gezme adetleri görülür.’’Döldökümü’’ olarak adlandırılan bu törenlerde çocuklar baca baca dolaşarak kendileri için hazırlanan ve önceden pişirilerek değişik renklerde boyanmış yumurtalarla birlikte,7 çeşitten oluşan Çerez anlamına gelen Levin adı verilen hediyeleri toplarlar.Gece evlere şal atılır ve evde olan kişiler şalların ucuna hediye bağlarlar ve geçenin en eğlenceli bölümü vatandaşların birbirilerine gizlice su atmasıdır.Buna Çileşmek denir.
Kars’ta ‘’Baca Baca’’denen bu gelenek, Iğdır’da ‘’Uşak Bayramı Günü’’ adıyla devam etmektedir.
Bayram günü herkes gücü yettiği kadar yedi çeşit çerez alır, bayram ziyaretine gidilen eş dosta verilir.Buna "pay çıkmak"denir.Kars ve yöreside Nevruz Ateşi yakma,ateş üzerinden 3 kere atlama,yumurta dövüşü,at yarışı,manili fal bakma diğer kültürel etkinlikler arasındadır.
Yine bu bölgedeki illerimizden Iğdır ve çevresinde 19 Mart’ı 20 Mart’a bağlayan “Ahır Çarşamba Gecesi” dedikleri gece dilekler dilenerek, akarsularda yıkanılır ve Nevruz günü sabahı taze sular içilerek, hayvanlara da bu sulardan içirilir.Bu törenlere herkes katılır.Bu gün yas tutmak günah sayılır.Aynı gece Iğdır’ın Aralık ilçesinde yakılan büyük bir ateşin üstünden atlayan insanların “Atıl batıl Çarşamba, derdim batır Çarşamba” tekerlemesini söyleyerek, kışın ağırlığının ve yorgunluğunun atılacağına inanılır.
"Baca Baca veya Uşak Bayramı Günü’’ adı ile asırlardır anılan bu gelenekler günümüzde halen coşkuyla kutlanmaktadır.
Nevruz Bayramının Arifesi olan ‘’Baca Baca veya Uşak Bayramı gününüz kutlu olsun.
Erol ŞAHİNGİL
Türk Dünyası İnsan Hakları Derneği
Temsilcilikler Başdanışmanı